ზანგეზურის დერეფნის ტრანსევროპულ სატრანსპორტო ქსელებთან TEN-T მიერთება, პირველ რიგში, ევროპული ინვესტიციების მოზიდვას, სამუშაოების დაჩქარებას და ევროკავშირის უშუალოდ ამ პროცესში მონაწილედ გახდომას ითვალისწინებს. ევროკავშირის ინტერესი კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ ევროპა სამხრეთ კავკასიას თავისი სატრანსპორტო არქიტექტურის ნაწილად მიიჩნევს. ამ ნაბიჯით ევროკავშირს სურს შეერთებულ შტატებს არ ჩამორჩეს და აჩვენოს ყველას, რომ იგი წარმოადგენს რეგიონში სრულფასოვან მოთამაშეს.
ახლახან ევროკომისიის სამეზობლო და გაფართოების პოლიტიკის გენერალურმა დირექტორმა, აზერბაიჯანის ციფრული განვითარებისა და ტრანსპორტის მინისტრთან მოლაპარაკებები გამართა.
მხარეებმა ზანგეზურის მარშრუტის ერთ-ერთი მონაკვეთის – ნახიჩევანის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების მომზადების საკითხი განიხილეს.
საბოლოოდ ევროკავშირი და აზერბაიჯანი, ევროპის საინვესტიციო ბანკის ჩართულობით, ნახიჩევანის მონაკვეთის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების შესწავლაზე შეთანხმდნენ.
ზანგეზურის დერეფნის ნახიჩევანის მონაკვეთი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მისი სატრანზიტო ფუნქციის გამო – ამ მონაკვეთის საშუალებით ორივე მეზობელ სახელმწიფოს ეხსნება თურქეთთან, ირანთან და შემდგომ სპარსეთის ყურესთან პირდაპირი გასასვლელი.
ბაქოში ევროკომისიის სამეზობლო და გაფართოების პოლიტიკის გენერალური დირექტორის ვიზიტისას, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანი და ხაზგასასმელია, მხარეებს შორის განხილული იყო ზანგეზურის დერეფნის ტრანსევროპულ სატრანსპორტო ქსელებში TEN-T მიერთების საკითხი.
ზანგეზურის დერეფნის პროექტში ევროპული ინვესტიციების ჩართვა სამუშაოების დაჩქარებას და ევროკავშირის უშუალო მონაწილედ გახდომას უწყობს ხელს. ევროკავშირის ინტერესი კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ ევროპა სამხრეთ კავკასიას თავისი სატრანსპორტო არქიტექტურის ნაწილად მიიჩნევს.
ტრანსევროპულ სატრანსპორტო ქსელებში TEN-T მიერთების საკითხი, პირველ რიგში, რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვას უკავშირდება.
ცნობისათვის, TEN-T ევროკავშირის ამბიციური ინფრასტრუქტურული პროექტია, რომელიც 2050 წლისთვის ევროკავშირის მასშტაბით ახალი სატრანსპორტო სისტემის შექმნას ითვალისწინებს, მათ შორის 94 პორტს, 38 აეროპორტს და დაახლოებით 15 000 კილომეტრიან ჩქაროსნულ რკინიგზას.
სადღეისოდ ტრანსევროპულ სატრანსპორტო ქსელებში TEN-T ევროკავშირის ქვეყნებში გამავალი სატრანსპორტო დერეფნებია გაერთიანებული (იხ სქემა).
რაც შეეხება ერთიანი ქსელის გაფართოებას 2024 წელს, ევროკავშირის საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება ტრანსევროპული სატრანსპორტო ქსელის TEN-T განვითარების შესახებ, კერძოდ, ოთხი სატრანსპორტო დერეფნის უკრაინასა და მოლდოვამდე გაფართოებასა და რუსეთთან და ბელორუსთან საზღვრისპირა კავშირების დონის შემცირებას.
ბოლო ცვლილებები TEN-T დერეფნების ბალტიის ზღვა – შავი ზღვა – ეგეოსის ზღვის დერეფნის ოდესამდე, აგრეთვე ლვოვისა და კიშინიოვის გავლით, და ბალტიის ზღვა – ადრიატიკის ზღვისა და რაინ – დუნაის დერეფნების ლვოვამდე გაფართოებას მოიცავს.
ოთხი ევროპული სატრანსპორტო დერეფნის უკრაინასა და მოლდოვამდე გაფართოებით და TEN-T დერეფნებში ჩართვით ძლიერდება სატრანსპორტო კავშირები რეგიონში და ევროკავშირთან. გარდა ამისა, ორივე ქვეყანას გაუჩნდა შესაძლებლობა მიმართონ ევროკავშირს დერეფნების გასწვრივ ინფრასტრუქტურული პროექტების დაფინანსების მისაღებად.
2019 წელს ევროკომისიამ გადაწყვიტა გაეფართოებინა TEN-T ევროკავშირები სამეზობლო პოლიტიკის ფარგლებს გარეთ და მოეხდინა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების, მათ შორის თურქეთისა და ამიერკავკასიის ქვეყნების, აღნიშნულ დერეფნებში მოქცევა.
მოგვიანებით, 2024 წელს, ევროკომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება და სამივე ამიერკავკასიის სახელმწიფო შეიყვანა TEN-T-ის გაფართოების სქემაში (იხ. სქემა).
ზანგეზურის დერეფნის სამეზობლო ტრანსევროპულ სატრანსპორტო ქსელებში TEN-T მიერთების საკითხის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში, ზანგეზურის დერეფანს ეძლევა შესაძლებლობა მოიზიდოს ევროკავშირის ფინანსური სახსრები რითაც იზრდება შესაძლებლობა შუა დერეფნის საქართველოს მონაკვეთს შეუქმნას დამატებითი კონკურენცია.
