„როგორ სრულდება ბათუმის ნავთობტერმინალით გარანტირებული 6 მლნ ტონა ნავთობნაკადის გატარების ხელშეკრულება?” ამ სათაურით 10 ნოემბერს ჩვენი ანალიტიკა დაეთმო ბათუმის ნავთობტერმინალში ყაზახური ნავთობნაკადის გატარების არსებულ მდგომარეობას, კერძოდ, თუ როგორ სრულდება საქართველოსა და ყაზახეთის მთავრობებს შორის დადებული ხელშეკრულება ყაზახური მხარის მიერ ბათუმის ტერმინალით გარანტირებული ნავთობნაკადით უზრუნველყოფის თაობაზე.
ჩვენს მიერ მომზადებული ანალიტიკა ემყარებოდა ყოველწლიური აუდიტორული შემოწმების ანგარიშებს და მონაცემებს.
საქართველოსა და ყაზახეთის მთავრობებს შორის დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობას უფლება აქვს მოშალოს ხელშეკრულება, თუ ბათუმის ნავთობტერმინალი ზედიზედ 2 წლის განმავლობაში ვერ უზრუნველყოფს წელიწადში მინიმალური 4 მილიონი ტონა ტცირთის მოცულობის გადატვირთვის ვალდებულებას.
გარდა ამისა, თუ გადატვირთვის მოცულობა წელიწადში 6 მლნ ტონაზე ნაკლები იქნება, ბათუმის ნავთობტერმინალი ვალდებული იქნება ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, დაკლებულ ყოველ ტონაზე გადაიხადოს ჯარიმა.
ბუნებრივია, ხელშეკრულების ზემოთმოყვანილ პუნქტებში დაზუსტებული არ არის თუ კონკრეტულად რა სახის ტვირთების გადატვირთვაზეა საუბარი, მხოლოდ ნავთობნაკადის გადატვირთვაზე თუ ნავთობნაკადის გარდა, ბათუმის ნავსადგურის ოპერირების ქვეშ მყოფი ყველა სხვა სახის, მათ შორის საბორნე – საკონტეინურო და მშრალ ტვირთებზეც.
ჩვენ ანალიტიკაში გარკვეული კითხვის ნიშნები არსებობდა, ბათუმის ნავთობობტერმინალის მიერ ნავთობნაკადის გატარების მოცულობებთან დაკავშირებით, გარდა ამისა სხვა მომიჯნავე დარგების, პირველ რიგში რკინიგზით გადაზიდვების სარკისებრი შედარებისას გამოიკვეთა, რომ შუა დერეფნით, კერძოდ ბათუმის მიმართულებით ამ მოცულობის ნავთობნაკადს საერთოდ არ უმოძრავია.
საკითხის დამატებითი შესწავლის მიზნით, მივმართეთ ყაზახურ გამომცემლობა inbusiness.kz. ს
გარკვეულწილად ყაზახურმა მხარემ სიცხადე შეიტანა, ბათუმის ნავსადგურში ნავთობნაკადის გატარების მოცულობებთან დაკავშირებით, ჩვენს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
უცვლელად გთავაზობთ, 30 დეკემბრის „Казахстанская нефть не шла через Батуми в 2025 году“ სათაურით აღნიშნულ ინფორმაციას, რუსულ ენაზე.
По итогам годового периода, перевалка через грузинский порт, управляемый “КазТрансОйлом”, составит 7,4 млн тонн грузов. Казахстанская нефть в 2025 году не транспортировалась через Батумский морской порт (БМП), управляемый “КазТрансОйлом”. Об этом говорится в ответе нефтепроводного оператора на запрос inbusiness.kz.
“В 2025 году не ожидается перевалки нефти через причалы БМП. При этом, по итогам 2025 года, ожидается перевалка 7,4 млн тонн грузов через причалы БМП, в том числе нефтеналивных грузов и сжиженного углеводородного газа – 1,9 млн тонн, сухие грузы – 1,8 млн тонн, паромных и контейнерных грузов – 3,7 млн тонн”, – уточнили в нацкомпании, отвечая на вопрос издания о том, сколько казахстанской нефти прошло транзитом через Батумский нефтяной терминал (БНТ) в уходящем году.
Напомним, в начале декабря сообщалось о задержании сотрудников Батумского нефтяного терминала, в том числе казахстанских топ-менеджеров, из-за якобы незаконной перевалки более 10 тыс. тонн незадекларированной сырой нефти.
Согласно отчетности “КазТрансОйла” за третий квартал, в соответствии с соглашением о доверительном управлении Батумским морским портом между БНТ, которым владеет нацкомпания, и грузинским правительством, последнее имеет право на его расторжение в случае, если БМП последовательно в течение двух лет не сможет выполнить свои обязательства по минимальному объему перевалки в 4 млн тонн в год. Кроме того, в случае, если объем перевалки составит менее 6 млн тонн ежегодно, то БНТ обязан заплатить штрафы в соответствии с условиями соглашения.
По итогам первых девяти месяцев 2025 года, общий объем перевалки БМП нефтеналивных грузов, в том числе сжиженного углеводородного газа, составил 1,4 млн тонн, сухих грузов – 1,3 млн тонн, паромных и контейнерных грузов – 2,8 млн тонн, информируют в “КазТрансОйле”, что вкупе составило 5,5 млн тонн. На начало ноября порог в 6 млн тонн был пройден. БНТ также планирует выполнить свои обязательства по его прохождению до конца 2026 года, уточняют в нацкомпании.
Со своей стороны отметим, что в 2021-2024 годах “КазТрансОйл” переваливал необходимое количество грузов через Батуми. В 2021 году этот показатель был 6,2 млн тонн, затем был достигнут пик в 2022 году – 7,6 млн тонн. Объем заметно снизился в 2023 году до 6,8 млн тонн, в 2024 году проседание было незначительным – до 6,6 млн тонн. Однако в 2017-2020 годах нацкомпании не удавалось добиться нужного количества грузов, которые оставались в коридоре 5,6-5,9 млн тонн, что, предположительно, влекло небольшие штрафы.
Напомним, из-за вопросов безопасности нефтепровода Каспийского трубопроводного консорциума (КТК) ранее в Казахстане обсуждалось использование альтернативного маршрута Баку-Супса для транзита казахстанской нефти, что, однако, может потребовать отдельных долгосрочных соглашений с Грузией и Азербайджаном.
დასკვნა:ყაზახური ნავთობი 2025 წელს ბათუმის ნავთობტერმინალში არ მიემართებოდა – საქართველოსა და ყაზახეთს შორის დადებული ხელშეკრულება, მშრალი და საბორნე – საკონტეინერო ტვირთების გადამუშავების ხარჯზე სრულდებოდა.
2007 წელს საქართველოს მთვარობის მიერ ბათუმის ნავთობტერმინალის რეალიზების ძირითად მიზანს, ყაზახეთიდან დამატებითი ნავთობის მოზიდვის უზრუნველყოფა წარმოადგენდა და არა ნავთობნაკადის სხვა ტიპის, მშრალი და საბორნე – საკონტეინერო ტვირთებით ჩანაცვლება.
ამ თვალსაზრისით, აღნიშნული საკითხი, ყაზახეთის მიერ ნავთობის არასათანადოდ უზრუნველყოფის თაობაზე, რამაც ბუნებივია ნაკლებად მიმზიდველი გახადა საქართველოზე გამავალი შუა დერეფანი, მოითხოვს სახელმწიფოს მხრიდან დამატებითი ქმედების განხორცილებას.
