ახლახანს ყირგიზეთში, ქ. ბიშკეკში, ხელი მოეწერა ჩინეთ-ყირგიზეთ-უზბეკეთის მასშტაბური რკინიგზის პროექტის სასესხო ხელშეკრულებას.
სტრატეგიული ინფრასტრუქტურული პროექტის მთლიანი ბიუჯეტი 4.7 მილიარდ დოლარადაა შეფასებული და რეგიონში ფინანსურად ყველაზე ტევად სატრანსპორტო პროექტს წარმოადგენს.
მიუხედავად იმისა, რომ სარკინიგზო ხაზის მშენებლობის პროექტის ოფიციალური გახსნის ცერემონია 2024 წლის ბოლოს გაიმართა, პროექტის ფინანსური უზრუნველყოფის საკითხი საბოლოოდ არ იყო დარეგულირებული.
ფინანსების დარეგულირების თვალსაზრისით, ახლახანს ბიშკეკში გამართული ხელმოწერის ცერემონია უმნიშვნელოვანესია, რადგან საბოლოოდ გადაწყდა პროექტში ჩართული მხარეების ფინანსური კონტრიბუციის საკითხი.
როგორც ფინანსური დოკუმენტის ოფიციალური ხელმოწერის ცერემონიაზე აღინიშნა, ახალ მაგისტრალს აზიასა და ევროპას შორის სამხრეთის „სახმელეთო ხიდად“ გადაქცევის ყველა წინაპირობა გააჩნია.
ექსპერტები დარწმუნებულები არიან, რომ ახალი, სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი მარშრუტი ჩინეთიდან ყირგიზეთის და უზბეკეთის გათვლით ცენტრალური აზიის ქვეყნებში, ახლო აღმოსავლეთში, მათ შორის თურქეთსა და ევროკავშირში, საქონლის პირდაპირი მიწოდების უპრეცედენტო შესაძლებლობებს გააჩენს.
რეალურად, ახალი სარკინიგზო მაგისტრალი რუსეთის გვერდის ავლით ჩინეთიდან ტვირთნაკადების რეგიონულ ჭრილში, მათ შორის შუა დერეფნის მიმართულებით, გადანაწილებისკენ იქნება მიმართული.
სამი ქვეყნის სახელმწიფოთა მეთაურები სასესხო ხელშეკრულების ხელმოწერის პროცესს ჩინეთ-ყირგიზეთ-უზბეკეთის რკინიგზის პროექტის ძირითად შემობრუნების წერტილად და ერთ-ერთ მთავარ ფაქტორად მიიჩნევენ, გარდა ამისა აცხადებენ, რომ პროექტის ფინანსური უზრუნველყოფა საბოლოოდ წინ წაწევს მეოთხედი საუკუნის განმავლობაში მიძინებულ, რეგიონისთვის მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურულ პროექტს.
535 კმ სიგრძის ეს პროექტი ითვალისწინებს რკინიგზის არტერიის შექმნას, რომელიც ყირგიზეთში სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი პუნქტების – ტორუგარტის, მაკმალისა და ჯალალ-აბადის – გავლით ქაშგარს (ჩინეთი) ანდიჯანთან (უზბეკეთი) დააკავშირებს.
16 დეკემბერს ყირგიზეთში, ხელმოწერის შემდგომ, პროექტის განხორციელების ბოლო დაბრკოლება მოიხსნა, როდესაც ერთობლივმა საპროექტო „ჩინეთ-ყირგიზეთ-უზბეკეთის სარკინიგზო“ კომპანიამ ჩინური ბანკების სინდიკატთან, მათ შორის ჩინეთის განვითარების ბანკთან და Exim ბანკთან, სასესხო ხელშეკრულება გააფორმა.
პროექტის საერთო ღირებულება 4.7 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული. შეთანხმების თანახმად, ჩინური მხარე ერთობლივ კომპანიას 35 წლის ვადით 2.3 მილიარდი დოლარის ოდენობის სესხს გამოუყოფს. როგორც ექსპერტები აღნიშნავენ, ძირითადი ფინანსური ტვირთი პეკინს ეკისრება.
დარჩენილ 2.3 მილიარდ აშშ დოლარს კომპანიის საწესდებო კაპიტალში სამი ქვეყანა შეიტანს შემდეგი თანაფარდობით: ჩინეთი – 51%, ყირგიზეთი და უზბეკეთი – შესაბამისად, 24.5% ს.
პროექტის დასრულების შემდეგ, ჩინეთიდან ევროპის მიმართულებით გაუმჯობესდება ლოჯისტიკა. პირველ რიგში, ტვირთის მიწოდების დრო 7–8 დღით შემცირდება და მოიხსნება ტრანსპორტირების შეზღუდვები.
საპროგნოზო გათვლებით, მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 2040 დან 2050 წლამდე წლიური ტვირთბრუნვის მოცულობა 8 –10 მილიონ ტონას მიაღწევს, მომავალში ხაზის ელექტრიფიცირების პერსპექტივით. რკინიგზის მშენებლობას სავარაუდოდ ექვსი წელი დასჭირდება.
სატრანსპორტო ნაგებობების ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ჩინეთ-ყირგიზეთ-უზბეკეთის რკინიგზის პროექტი ტექნიკურად უაღრესად რთულად განსახორციელებელია, რადგან მარშრუტის 45% ზე მეტი რთულ მთიან რელიეფზე, მაღალი სეისმური აქტივობის ზონებში გადის, რაც 80-ზე მეტი ხიდისა და 40 გვირაბის მშენებლობას მოითხოვს, მათ შორის სამი ძირითადი გვირაბის, რომელთაგან თითოეული 12 კილომეტრზე მეტი სიგრძის იქნება.
ახალი ჩინეთ-ყირგიზეთ-უზბეკეთის სარკინიგზო მაგისტრალი, რუსეთის გვერდის ავლით ჩინეთიდან ტვირთნაკადების რეგიონულ ჭრილში, მათ შორის საქართველოზე გამავალი დერეფნის მიმართულებით, ტვირთების მომარაგებისკენ იქნება მიმართული.
